EUMIES NAGRADA: PRESJEK SAVREMENE ARHITEKTURE
Nagrada je ustanovljena 1987. godine, povodom tridesete godišnjice Rimskih ugovora, kao zajednička inicijativa Evropske komisije i grada Barselone. Prvo izdanje dodijeljeno je 1988. godine, a institucionalni dom nagrade od samog početka je Fundació Mies van der Rohe, smještena u Barseloni, u neposrednoj blizini Paviljona Ludwiga Miesa van der Rohea — jednog od ključnih simbola modernističke arhitekture. Veza između savremene produkcije i modernističkog nasljeđa time nije samo simbolička, već i konceptualna: nagrada se kontinuirano bavi pitanjem kako se ideali modernizma prevode, preispituju i transformišu u savremenom kontekstu.
OD FORME KA ODGOVORNOSTI
Od 2001. godine EUmies Awards se dodjeljuje bienalno, prateći ritam evropske arhitektonske produkcije. Tokom tog perioda, nagrada je evoluirala iz priznanja koje je prvenstveno afirmisalo formalnu inovaciju i tehnološki napredak u platformu koja vrednuje složenije i suptilnije aspekte arhitekture: adaptivnu ponovnu upotrebu, regeneraciju postojećih struktura, društveni i kulturni doprinos, ekološku odgovornost, kao i odnos arhitekture prema zajednici i kontekstu. Upravo ta sposobnost da redefiniše kriterijume vrijednosti čini EUmies Awards relevantnom u vremenu sve izraženijih prostornih, klimatskih i društvenih izazova.
NAGRADA KAO PLATFORMA ZNANJA
Pored glavne nagrade za arhitekturu i nagrade za mlade autore (Emerging Architecture Prize), EUmies Awards ima snažan edukativni i istraživački karakter. Kroz izložbe, publikacije, debate, radionice i akademske programe, nagrada funkcioniše kao živa platforma znanja, koja arhitekturu ne posmatra kao završeni čin, već kao proces u stalnom razvoju.
EVROPA KROZ 410 NOMINACIJA
Ciklus EUmies Awards 2026 započeo je objavljivanjem čak 410 nominovanih projekata, predloženih od strane mreže nezavisnih eksperata, arhitektonskih institucija i profesionalnih organizacija iz cijele Evrope. Ovaj široki korpus nominacija obuhvata izuzetno raznovrsne tipologije i prostorne kontekste — od infrastrukture i pejzaža, preko stambenih i obrazovnih objekata, do kulturnih, industrijskih i urbanih transformacija. Sama brojnost i raznolikost nominacija svjedoče o heterogenosti savremene evropske arhitekture, ali i o njenoj sve snažnijoj društvenoj ulozi.
SHORTLIST KAO OGLEDALO SAVREMENE PRAKSE
U januaru 2026. godine, međunarodni žiri kojim predsjedava Smiljan Radić izdvojio je 40 projekata u užem izboru (shortlist). Ova selekcija predstavlja ključni momenat nagrade, jer ne samo da sužava konkurenciju, već artikuliše dominantne teme i pravce savremene evropske arhitekture. Shortlist za 2026. godinu jasno pokazuje pomak sa paradigme novogradnje ka arhitekturi transformacije i odgovornog rada sa postojećim okruženjem.
REGENERACIJA, ADAPTACIJA I JAVNA VRIJEDNOST
Više od polovine projekata u užem izboru zasniva se na regeneraciji, adaptaciji ili proširenju postojećih struktura. Umjesto arhitekture kao autonomnog, izolovanog objekta, u fokusu je arhitektura kao proces — dugotrajan, često spor i slojevit, u dijalogu sa istorijom mjesta, lokalnom zajednicom i ekološkim kontekstom. Programi su izrazito raznovrsni: javni bazeni, stadioni, kulturni i obrazovni centri, stambeni kompleksi, pejzažne i infrastrukturne intervencije, ali ih povezuje zajednička ambicija da proizvode javnu vrijednost.
Shortlist projekti dolaze iz 18 evropskih zemalja i zajedno formiraju mapu savremene Evrope u kojoj se arhitektura koristi kao alat za društvenu koheziju, ekološku otpornost i urbanu regeneraciju. Projekti poput transformacije javnog bazena u Beču, adaptacije izložbenog paviljona u Šarlroa, hibridnih stambenih i javnih kompleksa u Danskoj ili kulturnog centra za Sámi zajednicu u Norveškoj, pokazuju kako arhitektura danas preuzima ulogu posrednika između prošlosti i budućnosti, između lokalnog identiteta i savremenih potreba.
CRNA GORA U EVROPSKOM OKVIRU
U tom širem evropskom kontekstu važno je istaći i učešće Crne Gore, koja je u ciklusu EUmies Awards 2026 imala šest nominovanih projekata. Među njima su Centar za dnevni boravak starijih osoba, autora Nine Simović, Sonje Milićević, Jovana Balandžića, Danila Đurišića i Nikole Radovića, zatim Stambeni blok E, projekat studija DVARP, čija je autorka Dijana Vučinić, kao i Džamija u Hadrovici, realizovana od strane biroa ARHINGinženjering. Nominovani su i Stambeni objekat LA PIGNA Residence, autora Maje Dapčević i studija Studio KOTA, Vinarija Bandići, projekat studija Studio LXXVI d.o.o., te Porto Milena, kompleksna prostorna intervencija koju potpisuju LSN+Partners, FST Engineering, TermoVent i IMD Engineering. Iako nijedan od ovih projekata nije ušao u uži izbor od 40 radova, njihovo prisustvo među nominovanima potvrđuje kontinuitet, tematsku širinu i sve vidljivije uključivanje crnogorske arhitektonske scene u savremeni evropski arhitektonski diskurs.
OD IKONE KA ODNOSU
EUmies Awards 2026 jasno pokazuje da savremena evropska arhitektura više ne traži spektakl ni ikonu, već smisao, trajanje i odnos. Upravo u toj promjeni kriterijuma — od forme ka procesu, od objekta ka zajednici — leži i trajna relevantnost ove nagrade.
Kroz selekcioni proces — od nominacija, preko shortlist-a do finalista — nagrada mapira teme koje dominiraju određenim istorijskim trenutkom. U različitim periodima to su bile tehnološke inovacije, ikonografska arhitektura, ekonomski optimizam, ali i faze krize, regeneracije i društvenog preispitivanja. Upravo zbog te sposobnosti da reaguje na promjene, EUmies Awards prevazilazi logiku priznanja i postaje alat za analizu evropskog prostora.
TERENSKI RAD I DIJALOG SA MJESTOM
Specifičnost nagrade ogleda se i u načinu rada žirija. Nakon formiranja užeg izbora, članovi žirija obilaze projekte na licu mjesta, razgovaraju sa autorima, korisnicima i lokalnim zajednicama, te procjenjuju arhitekturu u realnom kontekstu njenog funkcionisanja. Ovakav pristup razlikuje EUmies Awards od nagrada zasnovanih isključivo na prezentacijama i fotografijama, jer vrednovanje uključuje iskustvo prostora, njegovu upotrebu i dugoročnu održivost.
Ovaj proces dodatno naglašava činjenicu da arhitektura nije završena u trenutku izgradnje, već se oblikuje kroz vrijeme, upotrebu i društvene odnose. Projekti koji u tom smislu opstaju, prilagođavaju se i proizvode javnu vrijednost često imaju prednost u selekciji.
Shortlist – 40 radova za EUmies Awards 2026 (projekti koji se takmiče za glavnu nagradu)
1. Javni bazen Großfeldsiedlung, Beč, Austrija | illiz architektur
2. Izložbena palata (Palais des Expositions), Šarlroa, Belgija | AgwA, architecten jan de vilder inge vinck
3. USquare Feder, Iksel, Belgija | Callebaut architecten, BC architects & studies, evr-Architecten bvba, VK architects+engineers
4. Abby Kortrijk, Kortrijk, Belgija | Barozzi Veiga, Tab Architects
5. Multifunkcionalna sala u Imperial Spa, Karlovi Vari, Češka | Petr Hájek ARCHITEKTI
6. Thoravej 29, Kopenhagen, Danska | Pihlmann Architects
7. Grønningen-Bispeparken, Kopenhagen, Danska | SLA
8. Centar za zdravlje, Kopenhagen, Danska | Dorte Mandrup A/S
9. Masterplan Carlsberg Byen, Kopenhagen, Danska | entasis
10. DH Ecoenergy Plant #1, Palensija, Španija | FRPO Rodríguez & Oriol
11. Kružna kupatila, Logroñjo, Španija | Leopold Banchini Architects
12. Intervencije u manastiru Santa Maria de Sijena, Španija | Pemán y Franco, Sebastián Arquitectos
13. Placa Major – javni prostor, Olot, Španija | Un Parell d’Arquitectes, Pep de Solà-Morales Arquitectes, Quim Domene
14. Rehabilitacija Vapor Cortes – Prodis 1923, Terasa, Španija | H ARQUITECTES
15. GREENH@USE 140 – Socijalno stanovanje u 22@ BCN, Barselona, Španija | peris+toral.arquitectes, L3J Tècnics Associats
16. 10K House, Barselona, Španija | TAKK // Mireia Luzárraga + Alejandro Muiño
17. Stadion Tammela, Tampere, Finska | JKMM Architects
18. Third Place Flow, Van, Francuska | Office Zola architectes
19. Kuća M37 u Contisu, Francuska | BAST, LITTORAL
20. Lafayette – restrukturiranje bloka u Parizu, Francuska | DATA ARCHITECTES, THINK TANK architecture
21. Multiservisni kulturni centar Le Foirail, Lagviol, Francuska | Betillon & Freyermuth, Crypto Architectes
22. Lot 8, LUMA Arles – renoviranje Le Magasin Électrique, Arl, Francuska | ASSEMBLE, Atelier Luma, BC architects & studies
23. Sportski i kulturni centar Josephine Baker – Marie-Jose Perec, La Buesijèr, Francuska | onze04
24. 56 društvenih stanova, Arpažon, Francuska | Jean et Aline Harari architectes
25. Seed School, Šatene-Malabri, Francuska | a+ samueldelmas architectes urbanistes
26. Škola za muziku, ples i pozorište, Salanš, Francuska | LINK architectes, Doucerain Lièvre Delziani Architectes
27. Pijaca Gruž u Dubrovniku, Hrvatska | ARP/Peračić-Veljačić
28. Double Villa Bukovac, Zagreb, Hrvatska | njiric+ arhitekti
29. The Dryer Workshop, Debrecin, Mađarska | dmb műterem Ltd.
30. Bicocca Superlab, Milano, Italija | BALANCE ARCHITETTURA
31. Projekat vremena – restauracija bivše crkve San Barbacijano, Bolonja, Italija | Studio Poggioli
32. Muzej Stasis, Panevezis, Litvanija | IMPLMNT Architects
33. Sundshopen – norveške živopisne rute, Semna, Norveška | Rever & Drage Architects
34. Čoarvemátta, Kautokeino, Norveška | 70°N arkitektur, Joar Nango, Snøhetta
35. Humka Varšavskog ustanka, Varšava, Poljska | TopoScape, Archigrest
36. Graça Funicular, Lisabon, Portugalija | Atelier Bugio
37. Ruševina zamka Stjarnorp, Linköping, Švedska | Wikerstål Arkitekter, Tengbom Arkitekter
38. Privremeni prostori za dramu Slovenskog narodnog pozorišta, Ljubljana, Slovenija | Vidic Grohar Arhitekti
39. Proširenje osnovne škole – novi školski paviljon i višenamenska sala, Bernolakovo, Slovačka | BAKYTA ARCHITEKTI
40. Zemlja bunara, Guvernerat Kebili, Tunis | Kolektiv Bled el Abar
Komentari(0)