ENERGETSKA OBNOVA HOTELA: ŠTA NUDI EKO-FOND

ŠTA PROGRAM FINANSIRA

Program ima budžet od 500.000 eura, a cilj je da podršku dobije najmanje deset hotela. Hotel može dobiti bespovratnu podršku do 70 odsto prihvatljivih troškova, a najviše 50.000 eura. Najmanje 30 odsto troškova hotel pokriva sam, iz sopstvenih ili drugih izvora koji nijesu javni.

Prihvatljive su mjere iz sedam grupa:

•       termoizolacija zidova i krova i energetski efikasna fasadna stolarija,

•       efikasni sistemi grijanja i hlađenja, kao što su toplotne pumpe, VRV sistemi i kotlovi na pelet,

•       solarni sistemi za pripremu tople vode i podršku grijanju,

•       LED rasvjeta i pametno upravljanje potrošnjom,

•       modernizacija rashladnih sistema uz ekološka rashladna sredstva,

•       sistem upravljanja zgradom (BMS),

•       obuka zaposlenih i uvođenje sistema upravljanja energijom po standardu EN ISO 50001.

Prihvatljivi su i troškovi tehničke dokumentacije, revizije i nadzora, kao i neophodne adaptacije prostora, koje ne mogu preći 30 odsto ukupne vrijednosti projekta. Radovi moraju biti završeni u roku od 12 mjeseci, a troškovi nastali prije potpisivanja ugovora ne priznaju se. Program ne pokriva polovnu opremu, vozila, iznajmljivanje opreme i materijala, kupovinu ili zakup zemljišta i objekata, kamate, otplatu kredita ni reklamiranje.

Koji hoteli mogu da se prijave

Pravo učešća imaju hoteli registrovani u Centralnom registru privrednih subjekata, sa sjedištem u Crnoj Gori i važećim rješenjem za obavljanje ugostiteljske djelatnosti. Hoteli registrovani do kraja 2024. godine moraju pokazati pozitivan finansijski rezultat za 2025. godinu, a nijedan podnosilac ne smije imati obavezu vraćanja nezakonito primljene državne pomoći.

Prednost će imati hoteli koji rade tokom cijele godine, čime država želi da podrži smanjenje sezonalnosti. Podrška se dodjeljuje kao pomoć male vrijednosti (de minimis), pa ukupan iznos takve pomoći jednom privrednom društvu u bilo kom periodu od tri godine ne smije preći 300.000 eura.

Datum javnog poziva za hotele još nije objavljen. Ono što hoteli mogu da urade odmah je energetski pregled objekta i izbor mjera, jer će to skratiti pripremu kada poziv bude otvoren.

Poziv za izvođače: rok 23. decembar

Eko-fond je sredinom septembra objavio javni poziv izvođačima radova za kvalifikovanje i učešće u programu. Poziv je otvoren 100 dana, do 23. decembra 2026. u 15 časova, a prijava je isključivo elektronska, preko portala Eko-fonda, uz registraciju u statusu „Partner”. Traži se:

•       izvod iz Centralnog registra, poreska uvjerenja i uvjerenja o nekažnjavanju, ne starija od 30 dana,

•       potvrda da račun nije bio blokiran u prethodnih 365 dana,

•       finansijski izvještaji za posljednje tri godine,

•       reference iz posljednje dvije godine,

•       osiguranje od profesionalne odgovornosti od najmanje 100.000 eura,

•       licenca za vrstu radova i rješenje o imenovanju odgovornog inženjera,

•       najmanje jedan inženjer i jedan tehničar za svaku vrstu radova, uz licence i članstvo u Inženjerskoj komori.

Izvođači koji su se kvalifikovali u prethodnom krugu dostavljaju manji obim dokumentacije. Hoteli će radove moći da povjere samo kvalifikovanim izvođačima. Hotel, izvođač i Eko-fond potpisuju trilateralni ugovor, a Eko-fond podršku uplaćuje direktno izvođaču. Zato je ovaj poziv važan za svaku firmu koja se bavi fasadama, stolarijom, termotehnikom ili solarnim sistemima.

Iskustvo iz prvog kruga

Program je prvi put sproveden 2024. godine, sa budžetom od tri miliona eura iz evropskog Instrumenta za pretpristupnu pomoć (IPA III), od čega je 2,7 miliona bilo namijenjeno subvencijama. Petnaest hotela dobilo je ukupno 2,17 miliona eura, u iznosima od 60.000 do 200.000 eura. Novac je najčešće uložen u fotonaponske elektrane, solarne kolektore, modernizaciju grijanja i hlađenja, omotač zgrade i rashladne sisteme.

Novi krug je manji i usmjeren na skromnije projekte, pa bi podršku trebalo da dobije veći broj hotela. Partneri programa su Ministarstvo turizma, Ministarstvo energetike i rudarstva, Evropska unija i Eko-fond. Na predstavljanju rezultata u julu Ministarstvo turizma i Elektroprivreda Crne Gore potpisali su i memorandum o saradnji na postavljanju solarnih fotonaponskih sistema u turističkim objektima.

„Energetska efikasnost danas nije samo pitanje zaštite životne sredine, već i konkurentnosti”, rekla je tom prilikom ministarka turizma Simonida Kordić.

Zašto se hotelima isplati

Hotel troši energiju gotovo cijele godine: za hlađenje ljeti, grijanje zimi i pripremu tople vode. Za razliku od porodične kuće, ušteda se direktno vidi u poslovnom rezultatu, a energetski efikasan objekat je sve važniji i za goste i za turoperatore. Uz podršku do 70 odsto, period povrata ulaganja znatno se skraćuje.

Da bi ulaganje imalo smisla, redoslijed je isti kao kod svake zgrade:

1.    energetski pregled i mjerenje potrošnje,

2.    smanjenje gubitaka kroz omotač i stolariju,

3.    efikasni sistemi, poput toplotnih pumpi i solarne pripreme tople vode,

4.    upravljanje i praćenje potrošnje (BMS, ISO 50001).

Praktični savjeti

•       Hotelijeri: iskoristite period van sezone za energetski pregled i pripremu dokumentacije, jer poziv za hotele vjerovatno neće imati dug rok.

•       Izvođači: na vrijeme pripremite reference, finansijske izvještaje i polisu osiguranja, jer je kvalifikacija preduslov za učešće.

•       Projektanti: potražnja za energetskim pregledima i tehničkom dokumentacijom za hotele će rasti.

Izvođači i projektanti koji rade energetske sanacije mogu se predstaviti hotelijerima kroz adresar prostorplus.me.