Aleksandra Zečević Malović

Rifat Alihodžić je arhitekta iz Bijelog Polja i osnivač studija ARHINGinženjering, jednog od najdugovječnijih arhitektonskih studija u Crnoj Gori. Tokom skoro 35 godina rada realizovao je brojne projekte različitih tipologija, a njegovo iskustvo obuhvata i nastavnički rad na Arhitektonskom fakultetu u Podgorici. U razgovoru govori o kontinuitetu i promjenama u sopstvenom pristupu, o problemima savremenog planiranja i gradnje, o ulozi obrazovanja i konkursne prakse, kao i o odgovornosti arhitekte prema prostoru i zajednici.

U enterijeru prodavnice dječije opreme i igračaka, arhitektkica Marija Lukić oblikovala je prostor koji priziva atmosferu igrališta — ali ne kroz doslovnost, već kroz pažljivo kontrolisanu estetiku, funkcionalnost i mjeru. Umjesto da imitira dječiji svijet, prostor ga reinterpretira minimalističkim jezikom, ostajući dosljedan jasnoći forme i suptilnosti detalja.

U srcu pustinje, na visoravni Rijada, smješten je KAPSARC (Centar za studije i istraživanja naftne politike kralja Abdulaha) – neprofitna istraživačka institucija koja se bavi razvojem politika za efikasniju i održiviju upotrebu energije u cilju poboljšanja kvaliteta života širom svijeta. Međutim, osim svoje uloge u energetskim politikama, KAPSARC je istovremeno i izuzetan primjer kako parametrijska arhitektura može odgovoriti na izazove okoline, funkcionalnosti i estetskog izraza.

U vremenu u kojem enterijeri često teže neutralnosti i univerzalnosti, ovaj stan u Tivtu bira drugačiji put — onaj koji polazi od ličnog doživljaja prostora.

Izranjajući iz pijeska ostrva Saadiyat, Zayed Nacionalni Muzej predstavlja istovremeno kulturnu instituciju i klimatski instrument. Smješten u srcu Kulturnog Distrikta Saadiyat, ovaj projekat biroa Foster + Partners, predvođenog Pritzerovim laureatom Lordom Normanom Fosterom, otvoren je za javnost 3. decembra 2025. godine, nakon više od jedne decenije planiranja i složene izgradnje.

Novi Atlas Jadrana, projekat APSS Instituta iz Podgorice, podržan od strane Programa za kulturu i kreativnost Zapadnog Balkana (Culture and Creativity for the Western Balkans) i British Council, predstavljen je u Decembru u Podgorici, a njegova međunarodna i crnogorska promocija najavljena je za prvu polovinu ove godine.

Uređenje sopstvenog radnog prostora za studio NG Design predstavljalo je priliku da se profesionalno iskustvo pretoči u lični, samoprojektovani enterijer. Autori su se prvi put našli u ulozi projektanata, investitora i korisnika prostora, oblikujući ambijent koji podjednako odgovara potrebama rada i susreta sa klijentima. Rezultat je funkcionalno i atmosferično radno okruženje, zasnovano na jasnoj prostornoj organizaciji i pažljivoj upotrebi materijala.

U samom srcu Sijene, unutar zidova istorijske Palate Rinučini, nalazi se stan čija je nedavna restauracija i enterijersko uređenje spojila drevno nasljeđe i savremenu estetiku. Smještena u strukturi koja datira iz 11. vijeka, ova intervencija otkriva skriveno bogatstvo zidova srednjovjekovne kule i pretvara prostor u sofisticirani, ali tihi dijalog prošlosti i sadašnjosti.

Na obali Luštice stara vojna zgrada doživjela je preobražaj koji briše granicu između prošlosti i sadašnjosti. Umjesto rušenja, odluka je bila da se sačuva i transformiše, zadržavajući originalni oblik i konstrukciju. Projekat podgoričkog studija NRA Atelier pažljivo je oblikovao duh mjesta. Dodan je samo jedan sprat – taman toliko da objekat dobije novu funkciju, a da i dalje djeluje kao da je oduvijek bio dio pejzaža. „Kada je nešto funkcionalno, ne treba ga rušiti; ako je drvo živo, ne treba ga uklanjati,“ prisjeća se Simon Drotter, kreativni direktor ispred investitora, pozivajući se na viziju vlasnika Samih Sawirisa.

Šumski pojasevi u blizini gradova, po njihovom obodu, vrlo su poželjni i predstavljaju ostatke nekadašnjih šuma ili njihove dijelove, koji se često zrakasto uvlače u gradsko tkivo. Nazivaju ih plućima grada, jer zelenim koridorima – uličnim kanjonima omogućavaju priliv svježeg vazduha. U kombinaciji sa dominantnim vjetrovima imaju i funkciju provjetravanja gradova, što je veoma značajno sa aspekta ublažavanja aerozagađenja.