Danica Mihaljević Davidović

Riječni tokovi u gradskoj sredini oduvijek su bili mjesta ukrštanja, značajne trase duž kojih se formiraju naselja i gradovi. Kako su se gradovi širili i kako je urbanizacija bila sve obuhvatnija, manje rijeke i potoci pretvarani su u prijemnike otpadnih voda, te je njihov kvalitet opadao u velikoj mjeri. Istovremeno, u naletima galopirajuće izgradnje manji riječni tokovi, potoci, kanali pa i jezera prosto su uklanjani sa puta nadiruće ekspanzije izgradnje. Obale su betonirane, saobraćajnice često podizane preko vodenih tokova, ili su prosto ’utjerivane’ ispod površine zemlje u betonske cijevi.

Na mjestu željezničke Ložionice u Beogradu, u nekada marginalnom gradskom prostoru, a danas jednom od centralnih repera užeg jezgra grada, niče multifunkcionalni centar jed-nostavnog imena – „Ložionica“. Ovaj kompleks postaće nova interaktivna tačka na beogradskoj mapi kreativnih dešavanja, jer će predstavljati scenu koja sublimira različite sadržaje – krea-tivno-inovativni hab „Ložionica“, javne otvorene prostore i objekat Aneksa koji će okupljati državnu Kancelariju za IT i eUpravu (investitora projekta) i različite nevladine poslovne organizacije.

U postmodernističkom društvu, krajem 50-ih i početkom 60-ih godina dvadesetog vijeka, koje je poletno, često na krilima socijalizma, hrlilo ka do tada neosvojenim društvenim visinama, razvio se specifičan arhitektonski stil-brutalizam. Nazvan po brut betonu, bio je otelotvorenje društvenog poretka koje je gledalo samo u pravcu razvoja, stvarajući strukture potpuno okrenute potrebama čovjeka- njihova je funkcionalnost u potpunosti potisnula sve druge prizme kroz koje su se do tada prelamale estetske i umjetničke norme.

U savremenom planiranju i projektovanju infrastrukture pejzaž se često posmatra kao vizuelna kulisa ili prostor za „sanaciju“ posljedica gradnje, dok njegova funkcija kao živog, biološki aktivnog sistema ostaje u drugom planu. Saobraćajnice, naročito autoputevi i magistralni pravci, predstavljaju jednu od najinvazivnijih intervencija u prostoru, sa dugoročnim i često nevidljivim posljedicama po biodiverzitet i kontinuitet staništa. Upravo u tom kontekstu, ekodukti se pojavljuju kao prostorni i ekološki odgovor koji prevazilazi puko ublažavanje štete, nudeći mogućnost ponovnog uspostavljanja veza unutar fragmentisanog pejzaža i redefinisanja odnosa između infrastrukture, prirode i čovjeka.

Gradovi se danas suočavaju sa sve većim problemima koji su posljedica njihovog konstantnog uvećavanja, ali i klimatskih promjena koje dovode do visokih temperaturnih ekstrema i poplava. To su ujedno dva problema koja su danas najizraženije prijetnje normalnom funkcionisanju gradova.